TOKAT MÜZESİ

Arastalı Bedesten

 Arastalı Bedesten olarak bilinen yapının inşa tarihini veren bir kitabesi bulunmamakla birlikte, mimari özellikleri nedeniyle, 15. yüzyılda, muhtemelen Çelebi Mehmed döneminde inşa edilmiş olabileceği düşünülmektedir.

Bedesten kesme taştan yapılmış, cephesi tuğla dizileri ile bölümlere ayrılarak hareketlendirilmiştir. Kuzey-güney yönünde, kareye yakın dikdörtgen planlı olup, kuzey ve güneyde dışarıya dikdörtgen çıkıntılı, yuvarlak kemerli birer kapısı bulunmaktadır. İçerisi dört çift payeyle dokuz birime ayrılmış ve her birimin üzeri kubbeyle örtülmüştür. Bedesten kuzey ve güneyinde alt sırada birer, üst sırada da üçer küçük pencere ile aydınlatılmıştır.

Bedestenin iki yanında ince, uzun dikdörtgen planlı iki de arastası bulunmaktadır. Bu arastaların da kuzeyi ve güneyinde dikdörtgen söveli üzerinde birer dikdörtgen pencere bulunan kapıları vardır. Dükkanları oluşturan bu bölümün orta noktasına da birer küçük kubbe yerleştirilmiş.

Bedesten, değerli, kıymetli kumaşlar, mücevherler ve buna benzer eşyanın satımına mahsus üstü kapalı, mahfuz çarşıların bütününe verilen addır. Bedestenler inşa edildikleri dönemde, önemli birer iktisadi kuruluş olmakla birlikte, günümüzdeki banka ve borsaların işlevini de görmekteydi.

Arastalar genellikle aynı malın ticaretini yapan dükkanlardan oluşmaktadırlar. Bu nedenle "yemeniciler arastası", "kürkçüler arastası", "baharatçılar arastası", gibi isimlerle anılmışlardır.

Türk ticaret kültürü ve geleneği açısından önemli bir yere sahip olan han ve kervansaraylarda olduğu gibi arastalarda da bir takım gelenek ve adetler vardır. Bu geleneklerden en göze çarpanı ise her sabah arasta esnafının dükkanlarını açmadan evvel topluca dua etmeleri ve dürüst iş yapacaklarına dair yemin etmeleridir. Bunun için kimi arastalarda dua meydanları, kimilerinde ise dua kubbelerinin bulunduğundan söz edilmektedir. Tokat Bedesteninin doğu ve batı cephelerine bitişik olarak yerleştirilmiş arastalarda karşılıklı yirmi dükkan yer almakta ve arasta birimlerinin orta kısmında dua kubbesi bulunmaktadır.